Γυναικείος αλκοολισμός: ένας δαίμονας στο ποτήρι

Πριν λίγες ημέρες «γιορτάσαμε» την Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας με τις συνηθισμένες φανφάρες και τις καθιερωμένες υποσχέσεις. Πίσω όμως από τις ιλουστρασιόν εικόνες κρύβεται η καθημερινή πραγματικότητα. Σωματική και ψυχική βία μέσα στην οικογένεια, προσωπικά και κοινωνικά αδιέξοδα, προσπάθεια ανταπόκρισης σε πολλαπλούς ρόλους ως εργαζόμενη, σύζυγος και μητέρα, οικονομικά προβλήματα, ανεργία, αποκλεισμοί. Παράγοντες που διαμορφώνουν ευνοϊκό υπόβαθρο για την «φυγή» από την πραγματικότητα μέσω του αλκοόλ.

Ο γυναικείος αλκοολισμός για την Ελληνική κοινωνία τις περασμένες δεκαετίες ήταν σαν να μην υπήρχε, καθώς οι περισσότεροι πίστευαν ότι περιοριζόταν σε γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας. Η εικόνα της γυναίκας που πίνει περισσότερο από τα κοινωνικώς αποδεκτά πρότυπα ή που καταναλώνει οινόπνευμα μόνη της στο σπίτι ή στο μπαρ, παρέπεμπε σε γυναίκες μειωμένης ηθικής υπόστασης. Με αποτέλεσμα η αλκοολική γυναίκα να μην έφτανε σχεδόν ποτέ στο σημείο να ζητήσει βοήθεια για να μη στιγματιστεί η ίδια και ο οικογενειακός της περίγυρος.

Σήμερα η κατάσταση είναι περισσότερο ορατή. Τα αποτελέσματα επιδημιολογικών μετρήσεων μας δείχνουν ότι τα τελευταία 20 χρόνια υπάρχει σαφής αύξηση στην κατανάλωση οινοπνεύματος από το γυναικείο πληθυσμό. Από το 8% που ήταν η εκτίμηση για την γυναικεία κατάχρηση αλκοόλ το 1966, το ποσοστό αυτό αυξήθηκε στο 35% το 2000. Ταυτόχρονα όμως διαπιστώνεται τάση μείωσης της χρήσης από νεότερη σε μεγαλύτερη ηλικία, τόσο στις ΗΠΑ όσο και στην Ευρώπη, ενώ τα περισσότερα προβλήματα σχετιζόμενα με τη χρήση του αλκοόλ αναφέρονται από γυναίκες ηλικίας 21 έως 34 ετών (Greenfield, 2002), όπως υποστηρίζει η κλινική ψυχολόγος Βαλέρια Πομίνι σε συνέντευξή της στην εφημερίδα «Ελευθεροτυπία» και προσθέτει ότι σύμφωνα με την επιδημιολογική έρευνα του ΕΠΙΨΥ το 2004 στο γενικό πληθυσμό, φαίνεται ότι στην Ελλάδα οι γυναίκες πίνουν γενικά λιγότερο και πιο σποραδικά από τους άνδρες, σε αναλογία περίπου 1:3.

Γιατί πίνει μια γυναίκα;

Μια γυναίκα καταφεύγει στο αλκοόλ για διαφόρους λόγους. Οι περισσότερο κοινοί είναι οι παρακάτω όπως τους περιγράφει η κ. Πομίνι στην «Ελευθεροτυπία»:

 

• Υπερφόρτωση υποχρεώσεων

Οι πολλαπλοί κοινωνικοί ρόλοι της σύγχρονης ενήλικης γυναίκας, ειδικά όταν είναι εργαζόμενη, σύζυγος και μητέρα, μπορεί να συνδέονται με μια κατάσταση
υπερφόρτωσης υποχρεώσεων ή και με σύγκρουση ρόλων, καταστάσεις που μπορούν να την οδηγήσουν στη συχνότερη αναζήτηση χαλάρωσης ή και αποφυγής των προβλημάτων, μέσω της χρήσης οινοπνεύματος.

 

• Μίμηση ρόλων

Η μειωμένη κοινωνική εξουσία που ακόμα η γυναίκα διαθέτει και η πίεση να
προσαρμόζεται σε «ανδρικά» πρότυπα, χωρίς να έχει απαλλαχτεί από τις παραδοσιακές «γυναικείες» υποχρεώσεις. Υψηλότερος βαθμός άγχους συχνά συνδέεται με αυτήν την κατάσταση, όπου η κατάχρηση αλκοόλ μπορεί να αναπτύσσεται στα πλαίσια γρηγορότερης προσπάθειας προσαρμογής και «μίμησης» του ανδρικού ρόλου ή ως «παρηγορητική» συνήθεια που μειώνει την αίσθηση άγχους, ανασφάλειας, ανεπάρκειας, κ.λπ.

• Αλκοολικός σύντροφος/βία

Η κατάχρηση οινοπνεύματος από το σύντροφο/σύζυγο θεωρείται σημαντικότατος παράγοντας κινδύνου αναφορικά με την ανάπτυξη της κατάχρησης οινοπνεύματος στις γυναίκες. Εν τούτοις το να είναι θύματα σωματικής βίας αποτελεί συχνή εμπειρία για τις γυναίκες που κάνουν κατάχρηση αλκοόλ και κυρίως στα πλαίσια της σχέσης με το σύντροφό τους. Το αποτέλεσμα συχνά καταλήγει και πάλι σε μια κατάσταση φαύλου κύκλου. Από τη μία πλευρά όταν η γυναίκα πίνει αυξάνεται ο κίνδυνος να γίνει θύμα σωματικής κακοποίησης, από την άλλη το να έχει υποστεί βία αυξάνει τον κίνδυνο να κάνει η ίδια κατάχρηση αλκοόλ.

• Κακοποίηση

Πολλαπλές μελέτες σε εξαρτημένες από το αλκοόλ γυναίκες συμφωνούν στο
εύρημα της αυξανόμενης συχνότητας επεισοδίων σεξουαλικής και σωματικής
κακοποίησης στη διάρκεια της παιδικής και εφηβικής ηλικίας και κυρίως από άτομα που ανήκουν στο οικογενειακό περιβάλλον. Η κατάχρηση οινοπνεύματος στις γυναίκες με ιστορικό κακοποίησης παρουσιάζεται συνήθως σε νεότερη ηλικία. Σε αυτές τις περιπτώσεις το αλκοόλ, όπως και άλλες ουσίες, φαίνεται να λειτουργεί ως “φάρμακο” που απαλύνει τις βασανιστικές αναμνήσεις, τον ψυχικό πόνο και το αφόρητο άγχος, που συνήθως συνδέονται με τις τραυματικές αυτές εμπειρίες.

Οι επιπτώσεις

Η κατάχρηση οινοπνεύματος προκαλεί σημαντικές σωματικές και ψυχικές δυσλειτουργίες τόσο σε άντρες όσο και στις γυναίκες. Ο γυναικείος οργανισμός όμως ανταποκρίνεται τελείως διαφορετικά στο αλκοόλ απ’ ότι ο αντρικός. Οι επιπλοκές στις γυναίκες επέρχονται γρηγορότερα και με μικρότερες ποσότητες οινοπνεύματος κι αυτό γιατί η ικανότητα μεταβολισμού του οινοπνεύματος στο γυναικείο οργανισμό είναι σημαντικά μικρότερη απ’ ότι στον αντρικό.

Οι ηπατικές διαταραχές και η κίρρωση, η υπέρταση, η αναιμία, οι γαστρορραγίες, το έλκος στομάχου, ο καρκίνος του μαστού είναι μερικές από τις συχνότερες σωματικές παθήσεις που σχετίζονται με τη χρόνια κατάχρηση οινοπνεύματος στις γυναίκες. Σοβαρές επιπτώσεις διαπιστώνονται επίσης στη γονιμότητα και στο σύστημα αναπαραγωγής, όπως διαταραχές της ωορρηξίας, σεξουαλικές δυσλειτουργίες, καθώς και προβλήματα στειρότητας. Η υπερκατανάλωση οινοπνεύματος κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης συνδέεται με την εμφάνιση ενός ευρέος φάσματος διαταραχών στους απογόνους.

Οσον αφορά τα νευρολογικά και ψυχιατρικά προβλήματα που προκαλούνται από το αλκοόλ, ο Ι.Α. Λιάππας, αναπληρωτής καθηγητής Ψυχιατρικής, στην Ψυχιατρική Κλινική Αιγινήτειου Νοσοκομείου αναφέρει και πάλι στην εφημερίδα «Ελευθεροτυπία»:

Νευρολογικές διαταραχές όπως οι επιληπτικές κρίσεις, τα αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια, η ατροφία της παρεγκεφαλίδας, η συνδρομή Wernicke – Korsakoff, η μνημονική συσκότιση (black outs) και η αλκοολική άνοια αποτελούν συχνές επιπλοκές της κατάχρησης οινοπνεύματος.

Είναι γνωστό ότι ποσοστό 40-70% των αλκοολικών εμφανίζουν παράλληλα συμπτώματα και μιας άλλης ψυχιατρικής διαταραχής. Επίσης, ένα υψηλό ποσοστό εξ αυτών αναφέρει συμπτωματολογία η οποία εντάσσεται στα πλαίσια διαταραχής προσωπικότητας ή κάνει παράλληλη χρήση και άλλων εθιστικών ουσιών όπως για παράδειγμα της κοκαΐνης.

Οι συχνότερες ψυχιατρικές καταστάσεις που παρατηρούνται στους αλκοολικούς ασθενείς είναι οι αγχώδεις και καταθλιπτικού τύπου διαταραχές. Καταθλιπτικά συμπτώματα αναφέρονται σε ποσοστό έως και 80% των αλκοολικών, επεισόδιο όμως μείζονος κατάθλιψης καταγράφεται σχεδόν στο 20% εξ αυτών. Οι αγχώδεις διαταραχές που συχνότερα συνυπάρχουν στα άτομα με κατάχρηση οινοπνεύματος είναι οι κρίσεις πανικού, οι φοβίες διαφόρων τύπων και η γενικευμένη αγχώδης διαταραχή.

Ένα ποσοστό έως και 5% των χρόνιων αλκοολικών μπορεί να εμφανίσει ψυχωσικού τύπου επεισόδια. Η αυξημένη συννοσηρότητα ανάμεσα στις ψυχιατρικές διαταραχές και τον αλκοολισμό επιβαρύνει την πρόγνωση της εξάρτησης από το οινόπνευμα και απαιτεί ιδιαίτερους θεραπευτικούς χειρισμούς.

Ο εφησυχασμός καταστρέφει

Όπως γράφει η Μάρθα Φωστέρη, Ειδική Βοηθός του διευθυντή του ΚΕΘΕΑ, στην «Ελευθεροτυπία», η έγκαιρη και σωστή διάγνωση του προβλήματος του αλκοολισμού βοηθά στην αποτελεσματικότερη αντιμετώπισή του. Οι διαφορετικοί τύποι των εξαρτημένων και οι διαφορετικές φάσεις «αλκοολικής διαδρομής» μάς οδηγούν στη δημιουργία πολλαπλών θεραπευτικών προσεγγίσεων.

Η ολιστική προσέγγιση στη θεραπεία της εξάρτησης από τον αλκοολισμό έχει στόχο, πέρα από την αποχή, τη νοηματοδότηση και τη βελτίωση της ποιότητας της ζωής του ατόμου.
Όταν το άτομο βρίσκεται στη φάση της επιβλαβούς χρήσης, αρχίζει να παρουσιάζει ελαφρά σωματικά και ψυχικά προβλήματα. Στη φάση της κατάχρησης, οι επιπτώσεις στην υγεία του είναι εντονότερες. Εμφανίζει στερητικό σύνδρομο, αποσύρεται από επαγγελματικές και κοινωνικές δραστηριότητες, παρουσιάζει προβλήματα στις οικογενειακές του σχέσεις και έχει προσπαθήσει ανεπιτυχώς να ελέγξει τη χρήση. Στη φάση τής αλκοολικής εξάρτησης, η δυσλειτουργία του ατόμου επιδεινώνεται περαιτέρω τόσο σε σωματικό όσο και σε ψυχικό επίπεδο.

Ορισμένοι, υποτιμώντας την ψυχολογική εξάρτηση του ατόμου από το αλκοόλ, πιστεύουν ότι η σωματική αποτοξίνωση σε κάποια κλινική θα λύσει το πρόβλημα. Η διακοπή της χρήσης οινοπνεύματος είναι ένα πολύ ουσιαστικό βήμα, αλλά για να μπορέσει το άτομο να σταθεροποιήσει την αποχή απαιτείται και η ψυχική του απεξάρτηση σε ένα υποστηρικτικό πλαίσιο. Η ατομική ψυχοθεραπεία, οι ομαδικές ψυχοθεραπευτικές παρεμβάσεις, οι ομάδες αυτοβοήθειας των Ανώνυμων Αλκοολικών, οι οικογενειακές συνεδρίες και άλλες τεχνικές τον βοηθούν στο να αποκτήσει μεγαλύτερη αυτογνωσία και αυτοεκτίμηση και τον εκπαιδεύουν να διαχειρίζεται με λειτουργικό τρόπο τα προβλήματα που παρουσιάζονται.

Σημαντικό ρόλο στη θεραπεία του εξαρτημένου ατόμου παίζει και η οικογένειά του. Καλό θα είναι, το άτομο να κατανοήσει το οικογενειακό του σύστημα και τους παράγοντες που συνέβαλαν στην εξαρτητική συμπεριφορά του, και να προσπαθήσει να αναπτύξει λειτουργικές σχέσεις με την οικογένειά του. Στις περιπτώσεις που το άτομο αρνείται να αναζητήσει θεραπεία, η ψυχολογική υποστήριξη της οικογένειας είναι αναγκαία προκειμένου να συνεχίσει να είναι λειτουργική και να μη διαλυθεί.

Στη σελίδα της Ψυχογνωσίας: “Γραμμές SOS” μπορείτε να βρείτε συγκεντρωμένα τα περισσότερα τηλέφωνα και διευθύνσεις με τους φορείς κατά των εξαρτήσεων.

pub-4862867215557621

250.000 Έλληνες "πνίγονται" στο οινόπνευμα

Ανησυχητικά είναι τα στοιχεία για την εξάρτηση από το οινόπνευμα στη χώρα μας. Πάνω από 250.000 άνθρωποι θεωρούνται αλκοολικοί, ενώ περίπου 1.200.000 έχουν προβληματική σχέση με το ποτό και το 40% των θανάτων από τροχαία οφείλεται σε κατανάλωση οινοπνεύματος.

Τα στοιχεία αυτά παρουσιάστηκαν την περασμένη Παρασκευή στο διεθνές σεμινάριο με θέμα: «Αλκοολισμός: Προβλήματα και αντιμετώπιση», που διοργάνωσε το ελληνικό τμήμα της ITACA.

Όπως αναφέρει σχετικό ρεπορτάζ της Ελιζαμπέττας Καζαλόττι στην εφημερίδα «Ελευθεροτυπία», το πρόβλημα του αλκοολισμού τείνει να αναδειχθεί σε ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα της παγκόσμιας κοινότητας και αφορά νέους ανθρώπους στις πιο παραγωγικές ηλικίες.

Το “ακόμα ένα ποτηράκι” οδήγησε 250.000 Έλληνες στον αλκοολισμό και 1.200.000 άλλους σε κατάχρηση οινοπνεύματος με ολέθριες συνέπειες για τους ίδιους και τις οικογένειές τους.

Στην Ευρώπη καταναλώνεται η μισή περίπου ποσότητα αλκοόλ σε σχέση με την παγκόσμια κατανάλωση, ενώ όπως είπαμε στη χώρα μας οι 250.000 εξαρτημένοι από το οινόπνευμα έχουν αυξητικές τάσεις. Σύμφωνα μάλιστα με πρόσφατες επιδημιολογικές μελέτες το 10% με 15% των ατόμων που κάνει κατάχρηση αλκοόλ είναι ανήλικοι.

Γερά ποτήρια οι έφηβοι

Συγκεκριμένα από έρευνα ESPAD που διενήργησε το Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής (ΕΠΙΨΥ) στο μαθητικό πληθυσμό, προκύπτει ότι η κατανάλωση αλκοόλ από τους Έλληνες μαθητές αυξήθηκε την πενταετία 1998 – 2003 και το ίδιο συνέβη με τα περιστατικά μέθης. Η κατανάλωση οινοπνεύματος ξεκινά στην ηλικία των 13 ετών, ενώ ορισμένες φορές και στα 11 (7% των παιδιών αυτής της ηλικίας πίνουν συστηματικά μπύρα και 14% κρασί), ενώ το πρώτο περιστατικό μέθης καταγράφεται στην ηλικία των 14 ετών.

Όσον αφορά τις γυναίκες το ποσοστό των αλκοολικών γυναικών στην Ελλάδα από 8% που ήταν το 1966, αυξήθηκε στο 35% το 2000.

Ο γυναικείος αλκoολισμός θα μας απασχολήσει στο επόμενο post.

pub-4862867215557621

Το World Cup 2006, οι… ζόρικοι τύποι και το αλκοόλ

Τις πρώτες του ημέρες διανύει το Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου και θεωρείται σχεδόν βέβαιο ότι στους γερμανικούς δρόμους θα διεξαχθούν οι γνωστές σκηνές με νεαρούς οπαδούς να καταναλώνουν υπέρμετρα αλκοόλ και να προκαλούν τους πάντες. Μια συμπεριφορά που φαίνεται ότι μπορεί να προκαλείται από ένα αίσθημα ανεπάρκειας και έλλειψης αυτοπεποίθησης, σύμφωνα με μια νέα μελέτη.

Μια βρετανική έρευνα με θέμα την υγεία των ανδρών και την ανδροπρέπεια, υποδηλώνει ότι οι νεαροί που δεν παίζουν ποδόσφαιρο ή άλλα ομαδικά αθλήματα μπορεί να επιζητούν το αίσθημα του «ζόρικου τύπου» πίνοντας πολύ ενόσω διαρκεί το παιχνίδι.

Ερευνητές της ψυχολογίας διενήργησαν τη μελέτη σε δείγμα 31 νεαρών ηλικίας 18 έως 21 ετών, λαμβάνοντας από αυτούς εκ βαθέων συνεντεύξεις. Οι εθελοντές ήταν διαφορετικού κοινωνικού και οικονομικού επιπέδου και διαφορετικής εθνικότητας.

Ανδρική ανασφάλεια

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι άνδρες μπορεί να χρησιμοποιούν μια μορφή της τυπικά ανδρικής συμπεριφοράς για αναπληρώσουν μια άλλη. «Για παράδειγμα, οι άνδρες που δεν έχουν αυτοπεποίθηση για τις αθλητικές τους ικανότητες μπορεί να προσπαθούν και να αναπληρώνουν το αίσθημα αυτό πίνοντας υπερβολικά», γράφει ο δρ Ρίτσαρντ ντε Βίσερ από το Πανεπιστήμιο του Σάσεξ, επικεφαλής της μελέτης. «Σκοπός της έρευνας είναι να εξεταστεί πώς οι άνδρες χτίζουν μια ταυτότητα ανδροπρέπειας, με το σύνολο των χαρακτηριστικών που συνθέτουν την τυπική εμφάνιση και προσωπικότητα του άνδρα μέσω υγιών και επικίνδυνων συμπεριφορών», αναφέρει.

«Υπάρχουν πολλοί τρόποι για να είναι κάποιος ανδροπρεπής και μια σειρά από τρόπους με τους οποίους οι άνδρες ελέγχουν ή επιδεικνύουν τα αρρενωπά χαρακτηριστικά τους: ορισμένοι από τους τρόπους αυτούς είναι υγιείς (όπως η συμμετοχή στα σπορ) και άλλοι δεν είναι (όπως η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ, η ριψοκίνδυνη συμπεριφορά)», σημειώνει και διευκρινίζει: «Δεν υπάρχει μια απλή σχέση μεταξύ της ανδροπρέπειας και της επιβλαβούς συμπεριφοράς. Όλα εξαρτώνται από το πώς οι άνδρες αντιλαμβάνονται και χρησιμοποιούν την ανδροπρέπειά τους».

Στη μελέτη επίσης διαπιστώθηκε ότι οι άνδρες μπορεί να χρησιμοποιούν μια κατά κάποιο τρόπο «εγγύηση» σε έναν ανδρικό τομέα για να αντέξουν στην πίεση να υιοθετούν άλλες «αρσενικές συμπεριφορές». Για παράδειγμα, οι αθλούμενοι λένε ότι μπορούν να αντέξουν στην πίεση να πιουν από αρκετά έως υπερβολικά, σύμφωνα με το δρα ντε Βίσερ.

Η άλλη όψη του νομίσματος είναι ότι οι άνδρες που νιώθουν ότι δεν είναι αρρενωποί, μπορεί να καταφύγουν σε επικίνδυνες συμπεριφορές όπως στην κατανάλωση αλκοόλ, ώστε να προσδώσουν στον εαυτό τους μια εικόνα «ανδρικής εγγύησης», προσθέτει ο βρετανός ερευνητής.

Η προτροπή προς τους άνδρες να υιοθετούν υγιείς συμπεριφορές, προβλέπει ο δρ ντε Βίσερ, θα περιορίσει μια διακρινόμενη ανάγκη να υιοθετούνται από τους νέους επικίνδυνες συμπεριφορές, κάτι που μπορεί να βοηθήσει στην παρεμπόδιση της αντικοινωνικής συμπεριφοράς που μπορεί να επιδεικνύουν, όπως το ποτό μέχρι μέθης, η άσκηση βίας και η χρήση ναρκωτικών.

Τα πλήρη αποτελέσματα της έρευνας θα δημοσιευθούν στα τέλη του έτους.

Πηγή: ΑΠΕ και Reuters

pub-4862867215557621