Μύθοι και αλήθειες
«…πέρα από τα ναρκωτικά, κύριε Υπουργέ, η μεγαλύτερη απειλή σήμερα είναι η εξάρτηση των νέων μας από τους υπολογιστές και από το διαδίκτυο. Είναι τραγική η κατάσταση που επικρατεί.
Προσέξτε ο καθένας στη δική του περιφέρεια, να δείτε στα internet cafe ότι νέοι παραμένουν και πάνω από 36 ώρες συνεχώς και η εξάρτηση αφανίζει, διαλύει οικογένειες και δημιουργεί προβλήματα…»
Γ. Σούρλας Α’ Αντιπρόεδρος της Βουλής
Από το blog «Πηγή Βουλής»
Η άποψη του κ. Σούρλα, όπως ήταν αναμενόμενο, δέχτηκε τα πυρά της… μπλογκόσφαιρας. Κι αυτό επειδή η υπερβολή ή η δαιμονοποίηση ενός «εργαλείου» αποπροσανατολίζει από το πραγματικό πρόβλημα που ασφαλώς υφίσταται και στη χώρα μας.
Εξάρτηση από το διαδίκτυο και εν γένει από τη χρήση ηλεκτρονικών υπολογιστών, υπάρχει. Τόσο από ενήλικες, όσο -και αυτό είναι το πιο ανησυχητικό- από εφήβους. Κι όπως όλες οι εξαρτήσεις, δημιουργεί σοβαρά προβλήματα στην ψυχική και κοινωνική λειτουργία των εξαρτημένων χρηστών.
Βεβαίως, το να παρουσιάζουμε την εν λόγω έξη ως εφάμιλλη με τα ναρκωτικά, το αλκοόλ, το κάπνισμα ή τον τζόγο, αποτελεί αυθαιρεσία. Γιατί κανένα από τα προηγούμενα τέσσερα προϊόντα εξάρτησης δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως “εργαλείο” από τον χρήστη του με σκοπό να δημιουργήσει, να προσφέρει, να μάθει ή να βοηθηθεί σε κάτι που κάνει.
Αντιθέτως ο ηλεκτρονικός υπολογιστής και το διαδίκτυο, είναι αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας σε εργασιακό, επιστημονικό και ψυχαγωγικό επίπεδο. Μπορεί κάποιος να διανοηθεί τα επόμενα δέκα χρόνια μια κοινωνία χωρίς τη χρήση η/υ και ίντερνετ; Φυσικά και όχι.
Η κατάχρηση, όπως όλες οι καταχρήσεις και οι προσκολλήσεις που επηρεάζουν την καθημερινή λειτουργία ενός ατόμου προκαλώντας του προβλήματα στην ψυχοκοινωνική του ανάπτυξη ή στην επαφή του με τον οικογενειακό και κοινωνικό του περίγυρο, είναι αυτό που βλάπτει.
Πέρα λοιπόν από τις δοξασίες ή τους αφορισμούς υπάρχει η πραγματικότητα που βασίζεται σε επιστημονικά δεδομένα και μελέτες. Η πιο πρόσφατη και ολοκληρωμένη έρευνα που διαθέτει η ελληνική επιστημονική κοινότητα αφορά τους εφήβους και διενεργήθηκε από τη Μονάδα Εφηβικής Υγείας της Β’ Παιδιατρικής Κλινικής του Πανεπιστημίου Αθηνών που εδρεύει στο νοσοκομείο παίδων “Π. & Α. Κυριακού”.
Η έρευνα
Σε δείγμα 529 ατόμων (252 αγόρια, 277 κορίτσια) με μέσο όρος ηλικίας περίπου τα 15 έτη, σύμφωνα με το ερωτηματολόγιο Young:
# 1% από τους εφήβους του δείγματος έχουν εθιστεί στη χρήση του διαδικτύου.
# επίσης ένα 18,2% παρουσίαζε περιοδικά ή συχνά προβλήματα με την κατάχρηση του διαδικτύου (κατάσταση πριν τον εθισμό).
Τα συμπτώματα εθισμού στο ίντερνετ είναι:
• ανοχή (συνεχή παραμονή στο Διαδίκτυο που αυξάνεται καθημερινά),• συμπτώματα συνδρόμου απόσυρσης (θλιμμένη συμπεριφορά, μειωμένη• ανταπόκριση στα εξωτερικά ερεθίσματα, απώλεια ενδιαφέροντος)• αδυναμία τήρησης προκαθορισμένου χρόνου παραμονής στο διαδίκτυο,• έκπτωση της λειτουργικότητας τους,• άγχος, αίσθηση αποδιοργάνωσης εκτός διαδικτύου.
Αποτέλεσμα όλων των παραπάνω είναι:
• η σχολική αποτυχία,• οι διαταραχές ύπνου,• κατάθλιψη,• μειωμένη αυτοεκτίμηση• διαταραχή των διαπροσωπικών σχέσεων με τους φίλους και την οικογένεια,• μοναξιά• μειωμένη φυσική δραστηριότητα,• χαμηλή ποιότητα ζωής.
Άλλα ευρήματα της έρευνας που αφορούν τη χρήση του διαδικτύου και παρουσιάζουν ενδιαφέρον μας καταδεικνύουν ότι:
- το 53,4% χρησιμοποιούν το διαδίκτυο για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο του ενός έτους
- το 26% ανέφερε καθημερινή χρήση του
- το 8% χρήση περισσότερη από 20 ώρες εβδομαδιαίως
- τα αγόρια χρησιμοποιούν το διαδίκτυο περισσότερο από τα κορίτσια
- 55% χρησιμοποιεί το διαδίκτυο για παιχνίδια
- 40% για e-mails
- 37,5% για chat
- 10% για αγορές
- 4% για ενημέρωση σχετικά με σεξουαλική διαπαιδαγώγηση
- 27% για θέματα επιμόρφωσης
- 26% για ενημέρωση – υπηρεσίες
Επίσης, υπήρξε θετική συσχέτιση της χρήσης διαδικτύου και της διάσπασης προσοχής – υπερκινητικότητας, σύμφωνα με την κατάταξη στο SDQ.
Το Β’ μέρος της έρευνας και τα αποτελέσματά της στην επόμενη δημοσίευση.
